januari 2006

Veel mensen stellen zichzelf op enig moment vragen als ‘Ik wil me graag verder ontwikkelen, maar in welke richting? Ik ben ontevreden met mijn werk, maar wat zijn mijn kwaliteiten, welk werk past wel bij me?’ Vaak lukt het om zelf of met behulp van vrienden, inspirerende boeken, een training of een loopbaancoach deze vragen te beantwoorden en een volgende stap in je ontwikkeling en loopbaan te zetten. Soms is dit niet voldoende; je blijft belemmeringen ervaren of komt in oude patronen terecht (‘ik kom niet los van mijn ervaringen uit een vorige werksituatie; ik blijf fantaseren over loopbaanmogelijkheden, maar durf niet te besluiten; ik vind het in bepaalde situaties moeilijk om in mijn kracht te blijven’). Als dit aan de orde is, kan deelnemen aan een ‘opstelling’ je helpen om meer zicht te krijgen op wat er ‘onder de ijsberg’, op de achtergrond en in de context meespeelt, om nieuwe keuzes te maken en zo toch je doelen te bereiken.

Wat is een opstelling?

We maken allemaal deel uit van systemen, van grotere gehelen, zoals de familie waar je uit komt, de school, de organisatie. In deze systemen zijn allerlei krachten, vaak onbewust, werkzaam. Deze krachten kunnen versterkend werken, maar ook verstorend. Dat kan onze gevoelens, relaties, gezondheid, loopbaan en handelingen beïnvloeden, zonder dat we ons daar bewust van zijn.
Bert Hellinger (Duitsland, 1925) ontdekte dat je door het opstellen van (delen) van de familie of organisatie in een ruimte deze verstoringen zichtbaar kunt maken. Dit “systemisch” werken geeft de mogelijkheid om zicht te krijgen op de onderliggende dynamiek, op wat er echt speelt. Hiermee ontstaat ruimte voor acceptatie en mogelijkheden voor nieuwe keuzes.

Een opstelling kan gebruikt worden als diagnose of als stap in een proces, om tot probleemoplossing te komen.

Hoe gaat een opstelling  in z’n werk?

Er wordt gewerkt met een ingebracht thema, een urgente vraag van één van de deelnemers. Het betreft altijd een wens naar verandering en nieuw inzicht.

Als je een opstelling doet, dan doe je dat meestal zonder dat familieleden of collega's aanwezig zijn. Om toch zichtbaar te kunnen maken wat in je familie, organisatie of loopbaansituatie speelt, wordt gebruik gemaakt van zogenaamde representanten. Dat zijn mensen uit de groep waarin je de opstelling doet, die iets of iemand uit jouw systeem vertegenwoordigen. De begeleider geeft aan welke personen of elementen uit je systeem worden opgesteld. Jij vraagt willekeurige mensen uit de groep om deze personen of elementen te vertegenwoordigen en stelt ze op. Bij het opstellen volg je een innerlijke beweging. Vervolgens ga je zitten en kijk je wat zich ontvouwt.

De 'magie' van opstellingen is dat, wanneer de representanten zo worden opgesteld dat er een juiste weergave is van het systeem, ze informatie krijgen uit dat systeem. Een representant kan bijvoorbeeld emoties krijgen die duidelijk niet van hemzelf zijn, maar van degene die hij of zij vertegenwoordigt of hij krijgt de impuls op een andere plaats te willen staan. Deze informatie gebruikt de begeleider om te onderzoeken wat in het systeem speelt. De begeleider zal onderzoeken of het mogelijk is door verschuivingen in het systeem tot een ordening te komen die de inbrenger, maar ook de andere leden van het systeem krachtiger maakt. Hij stelt daartoe vragen aan representanten en verplaatst hen zo nodig ten opzichte van elkaar. Zo worden verstrikkingen ontbonden en kan er weer energie en liefde gaan stromen.

Het maken van een opstelling is een ervaring die diep kan gaan. Dat geldt soms ook voor het meewerken als representant in de opstelling van een ander. De dynamiek van systemen wordt goed voelbaar. Het is vaak imponerend om te zien hoe een oplossing of oplossingsrichting zich aandient of ontvouwt.

Iets voor jou?

Heb je een thema of vraag die je graag in een opstelling wilt onderzoeken, en/of ben je gewoon nieuwsgierig naar deze werkwijze? Dan zou je eens aan een opstellingenworkshop kunnen deelnemen (zie aanbieding). Je kunt aanwezig zijn als toeschouwer, en/of als representant en als je wilt kun je een vraag of probleem inbrengen.

Wil je meer lezen over opstellingen kijk dan op: www.hellingerinstituut.nlof www.opstellingen.net(hier vind je ook een goede boekenlijst).